Η ιστορία του χαλλουμιού συμβαδίζει με αυτή της Κύπρου. Είναι μέρος της ίδιας και των ανθρώπων της, καθώς και αναπόσπαστο κομμάτι της αυθεντικής κυπριακής κουζίνας. Είναι ο «λευκός χρυσός» του νησιού, ένα από τα παλαιότερα τυριά όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Αναζητώντας τις πρώτες αναφορές για το χαλλούμι, το ημερολόγιο γυρίζει πίσω στους αιώνες. Η παλαιότερη αναφορά στο “calumi” εντοπίζεται τον 16ο αιώνα σε χειρόγραφα του ιστορικού Φλώριου Βουστρώνιου, ο οποίος έγραφε: “Li calumi per tutto Mazzo”, δηλαδή «Τα χαλλούμια παρασκευάζονται όλο τον Μάιο». Η δεύτερη αναφορά εντοπίζεται γύρω στο 1556μ.Χ. σε έγγραφο του Δόγη της Βενετίας Leonardo Donna. 

Για την παρασκευή του, οι Κύπριοι συνεργάζονταν μεταξύ τους ώστε να μπορούν να μαζεύουν την αναγκαία ποσότητα γάλακτος και να παράγουν χαλλούμι για όλα τα σπίτια της γειτονιάς. Έτσι, σταδιακά άρχισαν να ανοίγουν και τα πρώτα τυροκομεία για την παραγωγή χαλλουμιού για ντόπια κατανάλωση, αλλά και για εξαγωγές. Αξίζει να σημειωθεί ότι, το 1928,ο Διευθυντής του Τμήματος Γεωργίας της Κύπρου, Μ. Τ. Dawe, αναφέρει ότι το χαλλούμι εξαγόταν σε Αίγυπτο, Συρία, Ελλάδα, Τουρκία, Παλαιστίνη, Γαλλία, Σουδάν, Δωδεκάνησα, Ην. Βασίλειο, Αμερική, Δυτική και Ανατολική Αφρική, Αυστραλία και Κίνα. 

Τα στοιχεία αυτά πιστοποιούν την κυπριακή προέλευση του χαλλουμιού. Επιβεβαιώνουν παράλληλα τη μακρά ιστορία που το δένει με τους ανθρώπους της Κύπρου. Μια ιστορία, την οποία οι τυροκόμοι κράτησαν ζωντανή, ανέπτυξαν και εξέλιξαν μέσα από τους αιώνες, ώστε το χαλλούμι από το κυπριακό παραδοσιακό τραπέζι να φτάσει στις κουζίνες πολλών χωρών του εξωτερικού και να καταστεί ένα παγκοσμίως αναγνωρισμένο και αγαπημένο είδους τυριού.